Hoe om jou eiendom reg te prys

Verkope is feite, vrapryse is hoop

Die nuttigste syfer om jou huis te prys, is wat soortgelyke huise naby jou onlangs werklik verkoop het. Vrapryse op eiendomswebwerwe sê net wat ander verkopers hoop om te kry, en huise wat te hoog geprys is, is juis dié wat in die mark bly staan.

Verkooppryse word by die Aktekantoor geregistreer. ’n Eiendomsagent kan onlangse verkope in jou straat en voorstad uit eiendomsdatadienste trek en ’n vergelykende markontleding (CMA) opstel: soortgelyke huise, hul grootte, toestand en verkoopprys. Vra vir die lys verkope self, nie net die agent se gevolgtrekking nie.

Die munisipale waardasie is nie die markwaarde nie

Jou munisipale waardasie word vir eiendomsbelasting gedoen, op ’n algemene waardasiedatum wat jare oud kan wees, en met ’n massawaardasiemetode. Dit kan heelwat hoër of laer wees as wat ’n koper vandag sal betaal. Gebruik dit hoogstens as een datapunt.

Dink soos ’n koper wat soek

Kopers soek in prysklasse: tot R1,5 miljoen, tot R2 miljoen, ensovoorts. ’n Huis wat vir R2 050 000 geadverteer word, is onsigbaar vir almal wie se soektog by R2 miljoen stop, en dit is dikwels die kopers wat R2 miljoen daarvoor sou betaal het. As jy net onder ’n ronde getal prys, sien meer mense jou huis.

Kopers dink ook in maandelikse paaiemente, nie in pryse nie. ’n Verskil van R100 000 in prys is ’n paar honderd rand per maand op ’n verband, wat jy met die verbandrekenaar kan nagaan. Dit is die syfer wat ’n koper teen ander huise opweeg.

Die eerste weke tel die meeste

Belangstelling in ’n advertensie is gewoonlik die hoogste in die eerste weke, wanneer dit nuut is vir elke koper wat al soek. As dit dan te duur is, gaan daardie kopers aan. Weke later, ná ’n prysverlaging, lyk die advertensie oud en begin kopers vra wat fout is. Baie verkopers wat hoog begin, verkoop op die ou end vir minder as wat hulle sou gekry het as hulle van die begin af realisties geprys het.

As jy in die eerste maand geen aanbiedinge en min besigtigings kry nie, sê die mark vir jou iets oor die prys.

Berei voor voordat jy adverteer

• Herstel klein goed: lekkende krane, stukkende handvatsels, gekraakte teëls, afskilferende verf. Kopers skat in hul kop herstelwerk duurder as wat dit is.
• Reël die nakomingsertifikate vroeg. Jy het ’n elektriese nakomingsertifikaat nodig, en na gelang van jou huis en area ook sertifikate vir gas, elektriese heinings, loodgieterswerk of houtkewers. ’n Probleem wat laat gevind word, kan die oordrag vertraag.
• Kry die papierwerk bymekaar: titelakte-besonderhede, goedgekeurde bouplanne (ongekeurde aanbouings kan by oordrag moeilikheid gee), belastingrekeninge en, by deeltitel, heffingstate.
• Vul die openbaarmakingsvorm oor die eiendom se toestand eerlik in. Onder die Wet op Eiendomspraktisyns moet ’n agent dit deur die verkoper laat teken. ’n Bekende gebrek wegsteek kan jou later inhaal, selfs met ’n voetstootsklousule.

’n Agent kies

Praat met meer as een agent. Die een wat die hoogste prys noem, is nie noodwendig die beste nie; vra elkeen om die onlangse verkope agter hul syfer te wys. Maak seker die agent en die agentskap is by die Eiendomspraktisyns-Reguleringsowerheid (PPRA) geregistreer en het ’n geldige Getrouheidsfondssertifikaat; jy kan dit by theppra.org.za nagaan.

Verstaan die mandaat voordat jy teken: ’n alleenmandaat gee een agentskap die reg om vir ’n vaste tydperk te verkoop, ’n oop mandaat laat verskeie probeer. Kommissie is onderhandelbaar en word normaalweg by oordrag uit die opbrengs betaal.

Dit is algemene inligting, nie ’n waardasie of finansiële advies nie. Vir ’n syfer op jou huis, vra ’n plaaslike agent vir ’n gratis waardasie wat op onlangse verkope gebaseer is.